De energiemarkt verandert continu, daarom praten wij je bij en blikken wij alvast vooruit op volgende week.
De energiemarkten stonden de afgelopen week nadrukkelijk in het teken van geopolitieke ontwikkelingen en de toenemende onzekerheid over de mondiale gasvoorziening. Oplopende spanningen tussen Iran en de VS zorgden vooral de afgelopen dagen voor een versnelling van de stijging van de gasprijzen. De spanningen namen verder toe na het aflopen van het 60-daagse staakt-het-vuren. Sinds 30 augustus hebben zich meerdere confrontaties tussen de VS en Iran voorgedaan, waarbij ook twee olietankers in de Straat van Hormuz zijn geraakt.
| Gas (MWh) | 27 Aug | 3 Sep | Elektriciteit (MWh) | 27 Aug | 3 Sep |
| TTF Daggas | 68.10 | 71.80 | Base Okt 26 | 139.3 | 148.4 |
| TTF Okt 26 | 68.09 | 71.81 | Peak call 27 | 116.1 | 123.8 |
| TTF call 27 | 49.07 | 53.04 | Base call 27 | 112.6 | 116.8 |
| TTF call 28 | 32.51 | 34.78 | Base call 28 | 90.25 | 92.30 |
Iran-VS
De Nederlandse gasmarkt heeft de afgelopen twee weken een turbulente periode doorgemaakt. Dat is duidelijk terug te zien in de gasprijzen. Zo is de prijs van het oktobercontract tussen 20 augustus en 3 september gestegen van 63,9 Eur/MWh naar 71,8 Eur/MWh. Daarmee liggen de gasprijzen inmiddels ruim boven het niveau van aan het begin van de oorlog. Ook de verder vooruitliggende contracten staan onder opwaartse druk. Zo is het contract voor 2027 in dezelfde periode gestegen van 46,2 Eur/MWh naar 53,0 Eur/MWh.
Vooral de afgelopen dagen is de stijging versneld door de oplopende spanningen tussen Iran en de Verenigde Staten, mede in aanloop naar het aflopen van het 60-daagse staakt-het-vuren. Sinds 30 augustus hebben zich meerdere confrontaties tussen beide landen voorgedaan. Daarnaast zijn twee olietankers geraakt in de Straat van Hormuz. Hierdoor neemt het belang van Ship-to-Ship (STS) transfers toe. Bij deze methode wordt olie rechtstreeks van het ene schip naar het andere overgepompt. Dit wordt onder meer toegepast om logistieke knelpunten en drukte in havens te vermijden en tegelijkertijd de aanvoer van fossiele grondstoffen op gang te houden.
De toenemende onzekerheid had ook direct gevolgen voor de LNG-markt. Zo heeft QatarEnergy op 31 augustus overmacht verklaard met betrekking tot het tijdig leveren van LNG. Dit zorgde aanvankelijk voor een verdere stijging van de gasprijzen. De markt corrigeerde vervolgens een deel van deze stijging, doordat marktpartijen na de scherpe prijsbeweging winst namen en posities verkochten.
Tegelijkertijd is de premie van de Aziatische LNG-prijzen ten opzichte van de TTF verder toegenomen. Dit maakt het voor LNG-producenten en handelaren aantrekkelijker om ladingen richting Azië te sturen in plaats van naar Europa. Hoewel de Europese gasprijzen sterk zijn gestegen, lopen ook de LNG-prijzen in Azië verder op. Hierdoor neemt de concurrentie tussen Europa en Azië om beschikbare LNG-ladingen toe.
De ontwikkeling van de LNG-aanvoer naar Nederland onderstreept deze onzekerheid. Tussen 27 augustus en 14 september worden negen LNG-schepen verwacht bij de Nederlandse terminals. Dat zijn er zeven minder dan in dezelfde periode vorig jaar. Bij aanhoudende geopolitieke spanningen en een hogere Aziatische prijspremie blijft daarmee de beschikbaarheid van LNG voor de Europese markt een belangrijk risico voor de gasprijs.
Beperkte vulling gasvoorraden
De Nederlandse gasvoorraden zijn de afgelopen twee weken gestegen van 43,1% naar 48,1%. Door het huidige hoge prijsniveau worden de voorraden momenteel echter niet zozeer door marktpartijen gevuld, maar vooral door EBN. Dit is met name zichtbaar bij het gasveld Norg, waar de vulgraad inmiddels 73,9% bedraagt. EBN is momenteel de enige partij die toegang heeft tot dit gasveld.
Ondanks de recente stijging ligt de Nederlandse vulgraad nog altijd aanzienlijk onder het niveau van vorig jaar. Rond deze periode bedroeg de vulgraad toen circa 63%, een verschil van ongeveer 15 procentpunten met het huidige niveau.
EPEX-prijzen
De gemiddelde EPEX-prijzen zijn de afgelopen twee weken opvallend hoog geweest. In de periode van 20 augustus tot en met 2 september lag de gemiddelde dagprijs, op enkele uitzonderingen na, rond de €122/MWh. Vooral in de avonduren liepen de prijzen regelmatig op tot boven €200/MWh.
De hoge elektriciteitsprijzen worden mede veroorzaakt door de gestegen gasprijzen. Hierdoor zijn de productiekosten van gascentrales toegenomen, terwijl deze centrales de afgelopen weken regelmatig nodig waren om de elektriciteitsvraag op te vangen. Tegelijkertijd is ook de inzet van kolencentrales in augustus duidelijk toegenomen.
Ten opzichte van 2025 is de hoeveelheid elektriciteit die door kolencentrales is opgewekt met maar liefst 160% toegenomen. Dit onderstreept de belangrijke rol van conventionele centrales in de huidige markt. Met name op momenten waarop de productie uit zon en wind terugvalt, zijn gas- en kolencentrales nodig om aan de vraag te voldoen.
De combinatie van hogere gasprijzen, een afnemende productie uit zon in de avonduren en een grotere inzet van conventionele centrales zorgt daarmee voor een stevige opwaartse druk op de EPEX-prijzen. Vooral tijdens de avonduren, wanneer de zonneproductie wegvalt en de vraag relatief hoog blijft, is dit duidelijk zichtbaar.
Vooruitblik
Voor de komende week blijft vooral de ontwikkeling van de spanningen tussen de VS en Iran bepalend. De confrontaties van de afgelopen dagen bieden vooralsnog weinig perspectief op een toename van de hoeveelheid gas die via de Straat van Hormuz wordt getransporteerd. Dit houdt de onzekerheid op de gasmarkt hoog en kan leiden tot verdere volatiliteit.
Daarnaast staat er de komende twee weken veel onderhoud gepland aan de Noorse gasinfrastructuur. Hierdoor wordt de toevoer van gas via pijpleidingen tijdelijk beperkt. Mocht daarbovenop onverwacht onderhoud plaatsvinden, dan kan dit de aanvoer verder onder druk zetten en extra opwaartse druk op de gasprijs veroorzaken.
Op de Nederlandse elektriciteitsmarkt lijkt het weerbeeld voor de komende weken sterk op dat van de afgelopen periode. De verwachting is dat er regelmatig sprake zal zijn van wind en zonnige perioden. Een relatief hoge productie uit wind en zon kan de elektriciteitsprijzen, met name op momenten van veel hernieuwbare opwek, verder onder druk zetten.