De energiemarkt verandert continu, daarom praten wij je bij en blikken wij alvast vooruit op volgende week.
De Nederlandse energieprijzen zijn de afgelopen weken stevig opgelopen. Het uitblijven van een nieuwe overeenkomst tussen de Verenigde Staten en Iran heeft de zorgen over de beschikbaarheid van LNG uit Qatar verder aangewakkerd, wat heeft geleid tot een duidelijke stijging van de gasprijzen. Tegelijkertijd blijven de Nederlandse en Europese gasvoorraden achter bij het niveau van vorig jaar, waardoor de markt kwetsbaarder is voor verstoringen. Ook de elektriciteitsprijzen staan onder opwaartse druk. Naast de hogere gasprijzen spelen daarbij de sterke export naar België en een toenemende inzet van kolencentrales een belangrijke rol.
| Gas (MWh) | 13 Aug | 20 Aug | Elektriciteit (MWh) | 13 Aug | 20 Aug |
| TTF Daggas | 59.62 | 65.30 | Base Sep 26 | 132.30 | 133.49 |
| TTF Sep 26 | 60.40 | 65.29 | Peak call 27 | 109.23 | 113.47 |
| TTF call 27 | 43.49 | 47.34 | Base call 27 | 103.12 | 108.62 |
| TTF call 28 | 30.36 | 31.29 | Base call 28 | 85.47 | 87.47 |
Zorgen over LNG in de winter
De Nederlandse gasmarkt stond de afgelopen weken sterk in het teken van de ontwikkelingen rondom Iran en de Straat van Hormuz. Waar begin augustus nog werd gespeculeerd over een mogelijke diplomatieke doorbraak, is dat beeld inmiddels duidelijk gekanteld. Het aflopen van het tijdelijke akkoord tussen de VS en Iran heeft niet geleid tot nieuwe onderhandelingen en de scheepvaart door de Straat van Hormuz blijft onder druk staan. Hierdoor is opnieuw een duidelijke geopolitieke risicopremie in de gasprijs verwerkt.
De impact hiervan is goed zichtbaar op de termijnmarkt. Begin augustus handelde het septembercontract nog rond 54 euro/MWh; inmiddels ligt de prijs boven de 64 euro/MWh. Ook de contracten voor 2027 zijn in prijs gestegen. Daarmee heeft de markt een groot deel van de eerdere prijsdalingen inmiddels weer ingeleverd.
Hoewel er op dit moment geen sprake is van fysieke tekorten, blijft de markt zeer gevoelig voor signalen die kunnen wijzen op verstoringen van de LNG-export vanuit Qatar. Qatar behoort tot de grootste LNG-exporteurs ter wereld en een aanzienlijk deel van deze export passeert de Straat van Hormuz. De markt kijkt daarom niet alleen naar de huidige beschikbaarheid van gas, maar vooral naar de vraag of voldoende LNG beschikbaar zal zijn gedurende de komende wintermaanden.
Ook aan de aanbodzijde waren er ontwikkelingen die de markt ondersteunen. Noorwegen meldde verschillende verstoringen en onderhoudswerkzaamheden. Met name de langdurige productiebeperking bij Ormen Lange blijft relevant. Naar verwachting zal hierdoor tot februari 2027 minder Noors gas richting Europa stromen. In een markt die al gevoelig is voor aanbodrisico’s, zorgt dit voor extra opwaartse druk op de gasprijzen.
Gasvoorraden
Begin augustus waren de Nederlandse gasvoorraden voor circa 39% gevuld, tegenover ongeveer 59% in dezelfde periode vorig jaar. Ook op Europees niveau liggen de voorraden duidelijk onder het gemiddelde van de afgelopen jaren. Dit betekent niet dat er direct sprake is van een dreigend tekort, maar wel dat de markt minder ruimte heeft om onverwachte verstoringen op te vangen. Hierdoor reageren met name de wintercontracten momenteel sterker op geopolitieke ontwikkelingen dan we de afgelopen jaren gewend waren.
Positief is dat het injectietempo de afgelopen weken is toegenomen. Daarmee lijkt Europa nog steeds op koers te liggen om de aangepaste vuldoelstellingen voor november te behalen. De buffer richting de komende winter blijft echter aanzienlijk kleiner dan vorig jaar, waardoor de gasmarkt kwetsbaarder blijft voor nieuwe verstoringen.
Elektriciteit
Ook op de elektriciteitsmarkt is het sentiment de afgelopen weken duidelijk veranderd. De hogere gasprijzen werken rechtstreeks door in de elektriciteitsprijzen, maar ook andere factoren spelen een belangrijke rol. Zo is de Nederlandse export naar België sterk toegenomen. Door onderhoud aan meerdere Belgische kerncentrales is België in toenemende mate afhankelijk van import uit buurlanden. Nederlandse centrales draaien hierdoor vaker om aan de extra vraag vanuit België te voldoen.
Daarnaast draaien de Nederlandse kolencentrales momenteel op het hoogste niveau in jaren. Door de combinatie van hoge gasprijzen en een sterke exportvraag zijn kolencentrales economisch aantrekkelijker geworden ten opzichte van gascentrales. Hierdoor wordt een groter deel van de elektriciteitsvraag met kolen ingevuld. Dit beperkt het gasverbruik, maar leidt tegelijkertijd tot een hogere CO₂-uitstoot.
Ook de weersomstandigheden blijven de elektriciteitsmarkt beïnvloeden. In delen van Europa zorgen droogte en lage waterstanden voor beperkingen bij waterkrachtcentrales. Daarnaast ondervinden sommige kerncentrales problemen door een beperkte beschikbaarheid van koelwater. Hierdoor blijft de afhankelijkheid van thermische productie relatief groot en blijven de elektriciteitsprijzen ondersteund.
Spotmarkt
De meest opvallende ontwikkeling op de korte termijn blijft de toenemende volatiliteit op de EPEX-markt. De prijsverschillen tussen de middag- en avonduren worden steeds groter. Begin augustus zagen we meerdere uren met negatieve stroomprijzen als gevolg van de hoge zonneproductie. Op 7 augustus waren alle kwartieren tussen 10:45 en 16:30 uur negatief geprijsd, terwijl de prijzen in de avond opliepen tot circa €190/MWh.
Ook in de dagen daarna bleef dit patroon zichtbaar. Op meerdere dagen zakten de prijzen rond het middaguur richting nul of zelfs daaronder, terwijl de avondprijzen opliepen tot boven de €300/MWh. Op 11 augustus werd zelfs een kwartierprijs van ruim €460/MWh bereikt.
Opvallend is dat niet alleen de prijsverschillen binnen de dag groot zijn, maar ook het gemiddelde prijsniveau relatief hoog blijft. De gemiddelde EPEX-prijs lag de afgelopen week veelal tussen €120 en €165/MWh. Ook op de onbalansmarkt waren er forse uitschieters, waarbij de prijzen incidenteel opliepen richting €1.000/MWh.
De combinatie van een hoog gemiddeld prijsniveau en grote intraday- en onbalansverschillen onderstreept dat de volatiliteit op de elektriciteitsmarkt voorlopig hoog blijft.
Vooruitblik
De komende weken blijven de ontwikkelingen rond Iran en de Straat van Hormuz de belangrijkste factor voor de gasmarkt. Zolang er geen zicht is op een hervatting van de onderhandelingen of een normalisering van de scheepvaart, blijft een geopolitieke risicopremie in de Nederlandse gasprijs aanwezig. Tegelijkertijd blijven marktpartijen de ontwikkeling van de Nederlandse en Europese gasvoorraden nauwlettend volgen. De combinatie van relatief lage vulgraden en onzekerheid over de LNG-aanvoer houdt de markt gevoelig voor plotselinge prijsbewegingen. Tussen 19 augustus en 2 september worden naar verwachting negen LNG-schepen bij Nederlandse terminals verwacht.
Voor de elektriciteitsmarkt wordt komende week wisselvallig weer verwacht, met regelmatig buien, meer wind en temperaturen rond de 20 graden Celsius. De toenemende windproductie kan de elektriciteitsprijzen onder druk zetten, terwijl de beperkte hoeveelheid zoninstraling de zonne-opwek juist beperkt. Per saldo kan dit leiden tot neerwaartse druk op de EPEX-prijzen