De energiemarkt verandert continu, daarom praten wij je bij en blikken wij alvast vooruit op volgende week.
Door het schenden van het eerder overeengekomen staakt-het-vuren door zowel de VS als Iran is het vertrouwen in een duurzame vrede verder afgenomen. De gasprijs daalde aanvankelijk met circa 18% ten opzichte van het hoogste niveau, nadat de vooruitzichten op een mogelijk vredesakkoord verbeterden. Inmiddels is de gasprijs echter weer opgelopen. De vredesonderhandelingen lijken weinig vooruitgang te boeken en daarnaast is een nieuwe hittegolf in Europa op komst. De hogere temperaturen leiden tot een toenemende vraag naar elektriciteit voor koeling en daarmee indirect ook naar gas.
| Gas (MWh) | 6 Aug | 13 Aug | Elektriciteit (MWh) | 6 Aug | 13 Aug |
| TTF Daggas | 55.50 | 59.62 | Base Sep 26 | 127.03 | 132.30 |
| TTF Sep 26 | 55.68 | 60.40 | Peak call 27 | 105.52 | 109.23 |
| TTF call 27 | 40.62 | 43.49 | Base call 27 | 97.81 | 103.12 |
| TTF call 28 | 29.30 | 30.36 | Base call 28 | 82.62 | 85.47 |
Straat van Hormuz
De Straat van Hormuz is inmiddels al ongeveer vijf maanden grotendeels gesloten. Dit veroorzaakt aanzienlijke verstoringen in de wereldwijde LNG-aanvoer. Als de situatie langer aanhoudt, zal dit naar verwachting de beschikbaarheid van LNG verder onder druk zetten en daarmee bijdragen aan een verdere stijging van de gasprijs.
Een interessante ontwikkeling is de situatie rond Qatar. Qatar heeft de afgelopen weken een kleine vloot van ongeveer tien geladen LNG-tankers voor de kust opgebouwd. Sinds de GasLog Shanghai, met Qatarees LNG aan boord, tijdens de doorvaart door de Straat van Hormuz werd geraakt, is er sinds 1 juli – op één levering aan Pakistan na – nauwelijks LNG meer uit de Perzische Golf geëxporteerd.
Qatar houdt de LNG-productie weliswaar op een laag niveau draaiende. Op basis van satellietbeelden lijken momenteel ongeveer vijf van de veertien productielijnen gedeeltelijk operationeel. Zelfs in deze zogenoemde ‘spaarstand’ produceert een productielijn nog circa 30 tot 40% van de maximale capaciteit, omdat de productie technisch maar beperkt verder kan worden teruggeschakeld. Dit LNG moet vervolgens worden opgeslagen in tanks of op LNG-tankers worden geladen.
Gezien de vrijwel volledige stilstand van de LNG-export uit de Perzische Golf lijkt het vullen van LNG-tankers daarom eerder een noodzaak dan een voorbereiding op een snelle heropening van de export. Een belangrijk aandachtspunt voor de komende weken is dan ook de beschikbaarheid van lege LNG-tankers in de Perzische Golf. Als deze capaciteit verder afneemt, kan dit een nieuwe bottleneck vormen voor de LNG-markt.
Noors gasveld
Maandag 10 augustus werd bekendgemaakt dat het Noorse gasveld Ormen Lange langer in onderhoud blijft dan eerder was aangekondigd. De werkzaamheden zullen naar verwachting nu tot begin februari 2027 duren. Hierdoor zal Europa naar verwachting circa 1,1 miljard m³ minder gas uit Noorwegen ontvangen.
Nu de LNG-markt al krapper is door de onrust in het Midden-Oosten en de aanhoudende verstoring van de scheepvaart door de Straat van Hormuz, is een stabiele gasaanvoer vanuit Noorwegen extra belangrijk voor Europa. Het nieuws dat dit belangrijke gasveld nog ongeveer een halfjaar langer buiten bedrijf blijft, had dan ook een duidelijk negatief effect op de gasmarkt en zorgde voor verdere prijsstijgingen.
Droogte en El Niño
De aanhoudende droogte en hoge temperaturen veroorzaken in Europa steeds meer problemen. In meerdere landen, met name in Oost-Europa, is de productiecapaciteit van kerncentrales teruggeschakeld of zijn centrales tijdelijk buiten bedrijf gesteld vanwege een tekort aan rivierwater voor de koeling van de reactoren. Daarnaast kan op sommige locaties het opgewarmde koelwater niet langer worden geloosd, omdat de temperatuur van het rivierwater te hoog is.
Ook waterkrachtcentrales ondervinden hinder van de droogte, waardoor de elektriciteitsproductie aanzienlijk lager ligt dan normaal. Hierdoor neemt de afhankelijkheid van conventionele centrales, waaronder gasgestookte centrales, verder toe. Tegelijkertijd zorgt de aanhoudende hitte voor een hogere vraag naar elektriciteit voor koeling, waardoor de druk op de elektriciteitsmarkt verder toeneemt.
De weersverwachting voor volgende week is daarbij duidelijk gematigder. De temperatuur zal naar verwachting terugzakken naar waarden rond het langjarig gemiddelde. Hoewel de zon nog regelmatig aanwezig zal zijn, wordt ook meer bewolking verwacht en is er kans op enige regen. De wind blijft overwegend zwak tot matig.
Ook de lage rivierstanden als gevolg van de droogte zorgen voor logistieke problemen in Europa. Zo kunnen schepen op de Rijn aanzienlijk minder lading vervoeren dan normaal. Tot op heden heeft dit nog niet tot grote problemen geleid bij de aanvoer van kolen. De kolenprijs blijft hierdoor vooralsnog grotendeels de ontwikkeling van de gasprijs volgen.
Spotmarkt
De spotmarkt liet de afgelopen week een relatief stabiel en voorspelbaar patroon zien. De laagste prijzen werden gedurende de middaguren genoteerd, wanneer de productie van zonne-energie het hoogst is. Op deze momenten lag de elektriciteitsprijs rond €0/MWh.
Hogere prijzen waren zichtbaar in de ochtenduren, voordat de zonneproductie volledig op gang kwam, en in de avonduren wanneer de zon ondergaat. De avondpiek lag daarbij duidelijk hoger dan de ochtendpiek. Gedurende de week kwamen de prijzen in de avonduren uit op circa €170 tot €190/MWh.
Woensdag 12 augustus, was er een uitzonderlijke prijspiek van €461/MWh zichtbaar tussen 19:45 en 20:00 uur. Deze uitschieter wordt veroorzaakt door een zonsverduistering van ongeveer 90%, waardoor de productie van zonnepanelen in korte tijd sterk afneemt. Om het daardoor ontstane productieverlies op te vangen, moeten flexibele productiecapaciteiten, met name gascentrales, snel extra vermogen leveren. Dit leidt tot een forse stijging van de elektriciteitsprijs. Het goede nieuws was dat er tijdens de uren van de zonsverduistering nauwelijks sprake was van onbalans.