De energiemarkt verandert continu, daarom praten wij je bij en blikken wij alvast vooruit op volgende week.
Door een verdere toename van de spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran, na meerdere aanvallen op commerciële schepen en een LNG-tanker, staan de onderhandelingen over een langdurig bestand opnieuw zwaar onder druk. De markt reageerde hier terecht sterk op. Trump gaf in Ankara aan dat de Memorandum of Understanding (MoU) wat hem betreft voorbij is, evenals het eerder afgesproken staakt-het-vuren. Tegelijkertijd gaf hij aan dat onderhandelaars mogelijk nog met elkaar in gesprek blijven. Iran heeft inmiddels aangegeven met een vernietigende reactie te zullen komen op Amerikaanse aanvallen. Hoofdonderhandelaar Ghalibaf benadrukte daarnaast dat de Straat van Hormuz alleen zal worden opengesteld onder Iraanse voorwaarden.
| Gas (MWh) | 1Juli | 9 Juli | Elektriciteit (MWh) | 1 Juli | 9 Juli |
| TTF Daggas | 42.81 | 49.71 | Base Aug 26 | 99.85 | 110.09 |
| TTF Aug 26 | 42.77 | 50.10 | Peak call 27 | 96.62 | 100.62 |
| TTF call 27 | 34.62 | 38.05 | Base call 27 | 88.43 | 92.79 |
| TTF call 28 | 27.17 | 27.92 | Base call 28 | 79.98 | 79.99 |
Trump: MoU is voorbij
Woensdagnacht heeft de VS grootschalige luchtaanvallen uitgevoerd binnen Iran. Als reactie hierop heeft Iran raketten en drones afgevuurd richting Bahrein, Koeweit en mogelijk Qatar, waar Amerikaanse militaire bases gevestigd zijn. De gasmarkt reageert echter duidelijk op de toegenomen onzekerheid: sinds 1 juli zijn de prijzen met circa 18% gestegen voor korte termijn contracten.
De Europese gasbalans stond de komende maanden en richting de winter al onder druk. Door de ontwikkelingen rondom de Straat van Hormuz is de kans op aanhoudende verstoringen richting het vierde kwartaal verder toegenomen. De komende dagen zal daarom vooral de ontwikkeling van het scheepvaartverkeer via de Omaanse dan wel Iraanse route nauwlettend worden gevolgd. Sinds de recente escalaties is het commerciële scheepvaartverkeer vrijwel volledig stilgevallen, met uitzondering van enkele Iraanse en Chinese schepen.
Het marktbeeld van de afgelopen maanden blijft daarbij op de achtergrond aanwezig: escalatie zorgt voor scherpe prijsstijgingen, waarna bij signalen van de-escalatie vaak een correctie volgt. De huidige olieprijs van circa $77 per vat biedt de Verenigde Staten echter nog enige ruimte voordat economische druk een grotere rol gaat spelen. De gasmarkt bevindt zich daarbij in een aanzienlijk kwetsbaardere positie dan de oliemarkt en zal waarschijnlijk sterker reageren op verdere verstoringen.
Iran heeft de afgelopen maanden herhaaldelijk aangegeven de controle over de Straat van Hormuz niet uit handen te willen geven. Zolang de VS blijft inzetten op volledig vrij scheepsverkeer, blijft de kans op nieuwe confrontaties bestaan en lijkt een structureel herstel van het scheepvaartverkeer onzeker. De MoU lijkt inmiddels vooral een tijdelijke adempauze te zijn geweest, waarbij de belangrijkste geschilpunten — waaronder het nucleaire programma, uraniumverrijking, het raketprogramma en de toegang tot Hormuz — nog altijd niet zijn opgelost.
Gasveld Grijpskerk
Naar aanleiding van het besluit van de ACM om de NAM te verplichten de gasopslagen Norg en Grijpskerk vanaf 1 april open te stellen voor marktpartijen, is uiteindelijk EBN de enige partij geworden die een overeenkomst met de NAM heeft gesloten voor toegang tot de opslagcapaciteit. Vanwege de ongunstige marktomstandigheden hebben andere marktpartijen ervoor gekozen geen gebruik te maken van deze mogelijkheid. Hierdoor beschikt EBN tot 1 april 2027 over exclusieve toegang tot de gasopslag Grijpskerk, waar in totaal 2,4 miljard m³ aardgas kan worden opgeslagen.
EPEX
De EPEX-prijzen zijn in de periode van 2 tot en met 9 juli aanzienlijk lager uitgevallen dan aan het einde van juni. De hoogste kwartierprijs bedroeg in deze periode 281 €/MWh, terwijl de piekprijzen op de meeste andere dagen rond de 150 €/MWh lagen. Deze daling is mede het gevolg van de lagere temperaturen in Nederland, waardoor de vraag naar elektriciteit voor koeling afnam.
Daarnaast zijn de Franse kerncentrales weer teruggekeerd naar hun reguliere productieniveau. Tijdens de hittegolf in juni moesten enkele nucleaire installaties tijdelijk worden teruggeregeld of stilgelegd vanwege de hoge temperatuur van het koelwater. Hierdoor was de Franse elektriciteitsproductie lager, wat via de interconnecties met buurlanden ook een opwaarts effect had op de EPEX-prijzen. Met het herstel van de nucleaire productie is deze prijsdruk inmiddels grotendeels verdwenen.
CO₂
De aandacht op de CO₂-markt blijft de komende periode vooral uitgaan naar de ETS-herziening die de Europese Commissie deze maand zal presenteren. Daarnaast zijn de nieuwe benchmarkwaarden voor de periode 2026-2030 vastgesteld en zal de Europese Commissie meer duidelijkheid geven over de omvang van de gratis emissierechten die aan de EU-lidstaten worden toegewezen.
Tegelijkertijd blijft het aantal emissierechten in omloop boven de grens van één miljard, waardoor vanaf september opnieuw circa 190 miljoen emissierechten via de Market Stability Reserve (MSR) uit de markt worden genomen. De uitkomsten van de ETS-herziening zullen naar verwachting een belangrijke rol spelen in de verdere prijsontwikkeling van CO₂-emissierechten.
Vooruitblik
De komende week lopen de temperaturen verder op en worden waarden tussen de 28 en 32 graden verwacht. Hierdoor kan de vraag naar elektriciteit voor koeling in de avonduren toenemen, wat mogelijk een opwaarts effect heeft op de EPEX-prijzen.
Vergeleken met de rest van Europa blijven de temperaturen in Nederland echter relatief gematigd. In Frankrijk kan het kwik oplopen tot circa 40 graden, waardoor de kans toeneemt dat nucleaire installaties hun productie moeten beperken of tijdelijk afschakelen vanwege de hoge temperaturen.
Na week 29 neemt de kans op een periode met lagere temperaturen weer toe, wat de druk op de elektriciteitsvraag en daarmee mogelijk op de EPEX-prijzen kan verlagen.