De energiemarkt verandert continu, daarom praten wij je bij en blikken wij alvast vooruit op volgende week.
De gasprijzen zijn de afgelopen dagen fors teruggevallen, nadat de Verenigde Staten en Iran een voorlopig akkoord bereikten en daarmee de kans op heropening van de Straat van Hormuz toenam. Hierdoor kunnen olie- en LNG-tankers naar verwachting op korte termijn opnieuw gebruikmaken van deze strategisch belangrijke vaarroute. Tegelijkertijd blijven de Europese gasvoorraden relatief laag en zorgen de aanhoudend hoge temperaturen voor opwaartse prijsrisico’s. De verwachte hittegolf kan bovendien leiden tot scherpere prijsuitslagen gedurende de dag op de EPEX-markt.
| Gas (MWh) | 11 Juni | 18 Juni | Elektriciteit (MWh) | 11 Juni | 18 Juni |
| TTF Daggas | 49.64 | 40.66 | Base Juli 26 | 101.50 | 96.88 |
| TTF Juli 26 | 49.69 | 40.52 | Peak call 27 | 97.97 | 93.94 |
| TTF call 27 | 38.27 | 34.17 | Base call 27 | 93.35 | 86.65 |
| TTF call 28 | 28.23 | 27.39 | Base call 28 | 81.24 | 79.52 |
Voorlopige overeenkomst VS en Iran
De markt rekende afgelopen maandag op een afname van de aanvoerrisico’s, nadat de Verenigde Staten en Iran een voorlopige overeenkomst bereikten die moet bijdragen aan het beëindigen van het conflict in het Midden-Oosten. Een belangrijk onderdeel van deze overeenkomst is de beoogde heropening van de Straat van Hormuz. Twee dagen eerder dan verwacht ondertekenden beide landen de overeenkomst op woensdagavond 17 juni, met als doel om binnen zestig dagen tot een definitief akkoord te komen. De olie- en gasprijzen reageerden hier direct op met een forse daling. Zo daalde het Jul-26-contract van 45,7 ect/m3 voor het weekend naar 40,8 ect/m3 op dinsdag 16 juni, een daling van ruim 10%. De prijsdruk was zichtbaar over alle handelstijdvakken, doordat het risico op langdurige verstoringen in de aanvoer duidelijk is afgenomen. Voor de verder gelegen jaren, kwartalen en maanden bleef de daling wel beperkter.
Veertienpuntenplan VS en Iran al uitgelekt
De tekst van de voorlopige overeenkomst lekte op 17 juni uit. De intentieverklaring lijkt op meerdere punten gunstig uit te pakken voor Iran. Zo heeft de Verenigde Staten verschillende toezeggingen gedaan, waaronder het beëindigen van de blokkade op de export van Iraanse olie. Daarnaast wordt gesproken over een fonds van 300 miljard dollar voor de wederopbouw van de Iraanse economie. Iran moet op zijn beurt de Straat van Hormuz binnen dertig dagen heropenen. Over de voorwaarden voor het gebruik van de zeestraat bestaat echter nog discussie: Iran wil na een eerste periode van zestig dagen mogelijk een vergoeding vragen aan passerende schepen. Daarmee blijft het risico op precedentwerking aanwezig en staat het broze akkoord nog altijd onder druk. Vooralsnog biedt de overeenkomst vooral ruimte voor verdere onderhandelingen, die mogelijk nog maanden kunnen duren. Of het akkoord meer is dan een tijdelijke onderbreking van het conflict, moet de komende periode blijken.
Vulgraad stijgt sneller dan afgelopen maanden
De vulgraad in Europa, en in het bijzonder in Nederland, blijft een belangrijk aandachtspunt voor de markt. De afgelopen week leek het Nederlandse vultempo iets aan te trekken en lag dit boven het Europese gemiddelde. Dat is positief, maar de Nederlandse gasopslagen blijven met een vulgraad van 22% nog altijd duidelijk achter. Vorige week bedroeg de vulgraad 19%. In Europa zijn de gasopslagen inmiddels voor 45% gevuld, tegenover 54% in dezelfde periode vorig jaar.
Extreem hoge avondpieken in EPEX-prijzen
De zonnige en ruim bovengemiddeld warme dagen zullen de komende periode duidelijk zichtbaar zijn in de EPEX-prijzen. Voor vandaag, donderdag 18 juni, bedraagt de gemiddelde baseloadprijs 143,63 euro/MWh. Overdag dalen de kwartierprijzen tot circa 20 euro/MWh, terwijl zij in de avonduren juist oplopen tot boven de 500 euro/MWh. De belangrijkste oorzaak ligt in de aanhoudende warmtevraag: airconditioning blijft ook in de avonduren draaien, terwijl de zonneproductie afneemt. Hierdoor moeten gascentrales bijspringen. Tegelijkertijd is er vrijwel geen productie uit wind, wat de prijspieken verder versterkt.
ETS-2 aangepast om prijzen te drukken
Deze week is in Europa een akkoord bereikt om de CO2-prijs binnen ETS-2 te beperken. ETS-2 treedt in 2028 in werking. Omdat verschillende lidstaten vreesden voor te hoge prijzen, heeft de Europese Commissie het oorspronkelijke plan aangepast. De marktstabiliteitsreserve, waarin emissierechten worden opgeslagen, krijgt een grotere rol dan aanvankelijk voorzien om de CO2-prijs onder de 45 euro per ton te houden. Wanneer de prijs boven dit niveau uitkomt, wordt het aantal vrij te geven rechten verdubbeld. Daarmee wil de Europese Commissie de marktliquiditeit vergroten, prijsvolatiliteit verminderen en het systeem beter in staat stellen om te reageren op ongewenste prijsstijgingen.
Vooruitblik
De termijnprijzen voor gas zijn de afgelopen dagen al aanzienlijk gedaald. Na ondertekening is nog enige verdere dalingsruimte mogelijk, maar deze lijkt beperkt. Een groot deel van de verwachte ontspanning is inmiddels ingeprijsd, terwijl nog onduidelijk blijft wanneer en onder welke voorwaarden de Straat van Hormuz volledig wordt heropend. Bovendien blijft de lage Europese vulgraad een belangrijke ondersteunende factor voor de gasprijs, omdat Europa aantrekkelijk genoeg moet blijven om in de concurrentie met Azië voldoende LNG aan te trekken. Daarnaast nadert een tropische cycloon de Amerikaanse Golfkust, wat mogelijk gevolgen kan hebben voor de LNG-export vanuit de Verenigde Staten.
In de luwte van de ontwikkelingen in het Midden-Oosten werd deze week ook bekend dat Amerikaanse (“top”)onderhandelaars binnenkort naar Rusland afreizen om te spreken over een mogelijk einde van de oorlog in Oekraïne. Verdere details zijn op dit moment nog beperkt, maar Trump lijkt te hinten op een snelle afronding van dit conflict.
Vanaf donderdag 18 juni lopen de temperaturen in heel Noordwest-Europa flink op, met in Nederland uitschieters rond 35 graden. De temperaturen blijven naar verwachting in ieder geval tot eind volgende week boven 25 graden, al kunnen weersverwachtingen nog wijzigen. De combinatie van veel zon en hoge temperaturen kan de EPEX-prijzen overdag fors drukken, terwijl de vraag naar elektriciteit voor koeling juist toeneemt.