De energiemarkt verandert continu, daarom praten wij je bij en blikken wij alvast vooruit op volgende week.
Vanaf 9 november nam de opwaartse prijsdruk weer toe, met name voor de komende wintermaanden. De maandcontracten stegen sterker dan de spotmarkt, waarbij februari 2027 bijna 3,5 ct/m³ duurder werd. Ook het prijsverschil tussen zomer 2027 en winter 2027 liep verder op. Vooral de koudere temperatuurverwachtingen en de verlenging van onderhoudswerkzaamheden na een ongeplande uitval in Noorwegen ondersteunden de winterprijzen. De markt prijst daarmee opnieuw een hogere risicopremie in voor de winterperiode, waarin de Europese gasvoorraden verder zullen worden aangesproken.
| Gas (MWh) | 29 Okt | 12 Nov | Elektriciteit (MWh) | 29 Okt | 12 Nov |
| TTF Daggas | 90.68 | 92.26 | Base Dec 26 | 211.0 | 223.6 |
| TTF Dec 26 | 90.68 | 92.28 | Peak call 27 | 157.3 | 163.6 |
| TTF call 27 | 71.22 | 73.52 | Base call 27 | 147.5 | 153.7 |
| TTF call 28 | 43.54 | 43.81 | Base call 28 | 103.1 | 106.8 |
Het is zeer volatiel
Tussen 5 en 9 november bewogen de gasprijzen zowel op de korte als de langere termijn duidelijk neerwaarts. Het decembercontract 2026 daalde van 88,5 naar 80,5 ct/m³. Vooral op maandag 9 november versnelde de prijsdaling na berichten over een door Qatar bemiddeld voorstel van Iran aan de Verenigde Staten. Onderdeel hiervan zou een heropening van de Straat van Hormuz zijn, in ruil voor verlichting van blokkades en sancties. Omdat beide partijen de genoemde voorwaarden niet bevestigden, bleef concreet zicht op een verdere de-escalatie vooralsnog uit. Vanaf 9 november liepen de prijzen echter weer stevig op, mede door de verwachte koudere temperaturen en onverwacht langer durend onderhoud in Noorwegen.
Tegelijkertijd verschuift, nu het stookseizoen op gang komt, de aandacht steeds nadrukkelijker naar de Europese gasvoorraden. De uitgangspositie is minder comfortabel dan in voorgaande jaren. Daardoor is niet alleen het huidige voorraadniveau van belang, maar vooral het tempo waarin de voorraden tijdens koudere perioden worden aangesproken. Bij een koude winter bestaat het risico dat de Nederlandse gasvoorraden tot onder de 10% dalen.
Daarnaast wordt Europa steeds afhankelijker van alternatieve bronnen voor de gasaanvoer. Vanaf 1 januari 2027 stopt de import van Russisch LNG, terwijl de verstoring van de LNG-aanvoer uit Qatar de afhankelijkheid van andere leveranciers al verder heeft vergroot. Hierdoor kan ook de rol van Nederland als doorvoerland toenemen, bijvoorbeeld wanneer grotere LNG-volumes via Nederlandse terminals richting Duitsland worden getransporteerd. Deze verschuiving brengt echter hogere kosten met zich mee. Volgens een schatting van de Europese energietoezichthouder ACER heeft de verstoring rond de Straat van Hormuz de EU tot eind oktober al miljarden euro’s aan extra energiekosten opgeleverd, doordat duurder LNG uit andere regio’s moest worden aangetrokken.
Hoge EPEX prijzen
p de Nederlandse elektriciteitsmarkt werd afgelopen week opnieuw duidelijk hoe sterk de gasprijs en de productie uit hernieuwbare bronnen elkaar momenteel beïnvloeden. Tussen 5 en 10 november lag de gemiddelde EPEX-prijs rond de €274/MWh, waarbij het daggemiddelde op meerdere dagen boven de €310/MWh uitkwam. De belangrijkste oorzaak was de zeer beperkte productie uit wind en zon. Op zondag 8 november bedroeg de totale duurzame productie slechts circa 4 GW. Een dag later liep de elektriciteitsprijs op tot een kwartierpiek van ongeveer €624/MWh.
Bij een lage windproductie moeten vaker regelbare centrales worden ingezet om aan de elektriciteitsvraag te voldoen. Doordat gascentrales momenteel te maken hebben met hoge brandstofkosten, vertaalt dit zich vrijwel direct in hogere marginale elektriciteitsprijzen.
Ook op de OTC-markt is inmiddels sprake van een opwaartse prijsbeweging, met name voor Q1-27. De toenemende inzet van gasgestookte centrales leidt tot een hoger gasverbruik en zet daarmee extra druk op de voorraden richting het einde van de winter. Dit toenemende risico wordt momenteel in de termijnprijzen ingeprijsd.
Vooruitblik
De komende weken blijven vooral de weersontwikkelingen, de LNG-aanvoer en de geopolitieke situatie in het Midden-Oosten bepalend voor de energiemarkten. De recente ontspanning tussen de VS en Iran kan de eerder opgebouwde risicopremie op de gasmarkt verder doen afnemen. Uiteindelijk blijft echter vooral de daadwerkelijke beschikbaarheid van LNG bepalend voor de Europese gasbalans.
Naarmate de warmtevraag toeneemt, komt ook het tempo van de gasonttrekkingen uit de voorraden steeds nadrukkelijker in beeld. Door de relatief lage voorraadpositie blijft de markt kwetsbaar, met name wanneer koude temperaturen samengaan met een beperkte windproductie. Een zachte en windrijke periode kan juist voor verlichting zorgen: een lagere warmtevraag en een hogere productie uit wind beperken de inzet van gascentrales en kunnen daarmee de prijzen onder druk zetten.
Op korte termijn wordt in Nederland aanvankelijk relatief koel en droog herfstweer verwacht. Vanaf volgende week lijkt zachter en natter weer zijn intrede te doen, wat de warmtevraag kan temperen. Daarnaast kan de toenemende neerslag in delen van Europa de waterkrachtproductie ondersteunen. Voor de elektriciteitsmarkt blijft vooral de samenhang tussen temperatuur, windaanbod en de beschikbaarheid van hernieuwbare productie bepalend voor de prijsontwikkeling.